Kadınların Korkulu Rüyası: Menopoz / Opr.Dr. Süleyman Akarsu
Menopoza girmek nedir? Belirtileri nelerdir?
Menopoz, kadın hayatının belli bir geçiş dönemidir. Menopoza girmek, tıbbi olarak artık kadının adetten kesilmesi anlamına gelir. Bunun tanımını yapmak için de eğer hastamız 6 ay hiç adet görmezse ve daha sonra yaptığımız tetkiklerde de hormonal olarak bunu tespit edebilirsek biz “kişi menopoza girmiş” diyoruz.
Menopozun belirtileri ilk başlarda adet düzensizliğiyle kendini gösterir. Adet görememe, 2-3 ayda 1 ya da daha sık, ayda 2-3 sefer adet görmeyle kendini belli eder. 6 ay üst üste hiç adet görülmezse tam menopoza girmiş sayılır. Ardından da özellikle boyundan başlayan ateş basması, terleme, özellikle sık idrar yolu enfeksiyonları bunun başlıca belirtileri olmaktadır.
Ülkemizde menopoza girme yaşı nedir?
Yapılan araştırmalara göre ülkemizde menopoza girme yaşı ortalama 47-48’dir. Fakat 40’lı yaşlardan sonra da menopoz görülebilir. Eğer 40 yaşından önce bu saydığımız belirtiler ortaya çıkarsa ona “erken menopoz” diyoruz. Bu takdirde altta yatan başka bir tıbbi rahatsızlığın araştırılması gerekir ve yapılan tetkikler sonrasında da erken menopozla ilgili hastanın şikâyetleri giderilir. 40 yaşından sonra, yukarıda saymış olduğumuz menopoz belirtileri görülürse bir hastada, onun hormon tahlilleri yapılarak menopoz tanısı konulabiliyor.
Menopoz teşhisi, tanısı nasıl konur? Menopoz takibinde neler var?
Menopoz, yukarıda bahsetmiş olduğumuz gibi hastanın özellikle 6 ay boyunca hiç adet görememesi, arkasından yapılan tahlillerde de yumurtalıktan salgılanan özellikle östrojen hormonunun düşük olması, hipofiz bezinden salgılanan birtakım hormonların yükselmesi sonucu teşhis edilir.
Menopoz takibinde yapılacaklar şunlardır:
1. Hastanın normal jinekolojik muayenesi
2. Smear testi
3. Hormon tetkikleri
4. Ultrason eşliğinde rahim ve yumurtalıkların durumlarının ortaya konulması
5. Meme ultrasonu- mamografi
6. Kemiklerde erime var mı, yok mu diye yapılan kemik dansitometresi
7. Açlık kan şekeri dahil bütün kan biyokimyası
8. Karaciğer, böbrek testleri
9. Kolesterol ölçümü
Yılda 1 kere de özellikle smear ve meme ultrasonunun yapılması gerekiyor.
Bir bayan menopoza girdiğini nasıl anlayabilir? Klinik belirtileri menopoza benzer ortak durumlar var mı?
40’lı yaşlardan sonra adet düzensizliği başlar. Buna eşlik eden uykusuzluk, sinirlilik, toleransta düşüklük gibi şikâyetleri olursa menopoza girdiğini anlayabilir.
Klinik belirtileri menopoza benzer bazı durumların başında gebelik gelir. Çünkü gebelikte de aynı şekilde hasta adet göremez. Dolayısıyla menopoza mı girmiş yoksa bir gebelik mi var diye tanı konulması gerekir.
Menopoza giren kadınlar ne yapmalı? Menopoz sonrası sağlık sorunları neler olabilir?
Menopoza giren kadınların kadın doğum uzmanının bulunduğu bir sağlık merkezine başvurması gerekiyor.
Menopoz sonrası sağlık sorunları, başlı başına bir konu olmuştur:
1. Kalp rahatsızlıkları artar. Erkeklerde kalp krizi görülme olasılığı daha fazla iken, kadınlarda menopozdan sonra kalp krizine yakalanma olasılığı daha fazla artmakta ve erkekleri yakalamaktadır.
2. Kemiklerde erime meydana gelmesinden dolayı özellikle femur başında ve belde incelme gibi sağlık sorunları çıkabilir. Özellikle femur başı kırıkları sık görülebilir.
3. Östrojen eksikliğine bağlı olarak sık idrar yolu enfeksiyonlarına yakalanabilirler.
Menopoz sonrası adet görülürse ne yapılmalı?
Menopoza giren kadınlar artık adet göremezler. Ancak menopoza girdikten sonra eğer kadınlarda bir adet görme durumu söz konusuysa bu çok önemlidir. Mutlaka bir kadın doğum uzmanının hastayı görmesi ve gerekirse rahim içinden bir parça alınarak patolojik bir inceleme yapılması şarttır.
Menopoza girdikten sonra hamilelikten korunma yöntemlerine gerek var mı?
Menopoza girdikten ve kesin olarak hormonal bulgular ele alındıktan sonra artık korunmaya gerek yoktur.
Menopozda beslenme nasıl olmalıdır? Tuz, sıvı alımı, meyve, sebze tüketimi ve kolesterol dengeleri nasıl olmalı? Fizik egzersiz önemli midir?
Menopozda beslenme çok önemlidir. Özellikle fizik egzersiz çok çok önem taşır ve düzenli bir şekilde gerçekleştirilmelidir. Kemiklerin erimemesi, tuz ve kalsiyum eksikliğini tamamlamak için mutlaka kalsiyum takviyesi yapılmalı. Süt ve süt ürünleri özellikle tüketilmeli. Mutlaka 2 litreye yakın sıvı tüketimi gerekiyor. Yine tuz kısıtlaması şart. Ama hastada başka tıbbi bir durum yoksa kısıtlama yapmıyoruz. Meyve ve sebzeyi de bol bol yemesini öneriyoruz. Yıllık takiplerde de kolesterol düzeylerine kan tahliliyle bakmak gerekir.
Erken menopoz nedir? Erken menopozu etkileyen durumlar nelerdir? Ne tür tedbirler alınabilir? Erken menopoz önceden teşhis edilebilir mi?
Eğer 40 yaşından önce menopoza girmişse bir hasta, biz buna “erken menopoz” adını veriyoruz. Erken menopozda birtakım tedbirler alınamaz. Eğer hasta erken adetten kesilecekse bu önlenemez. Ancak biz erken menopozun belirtilerini uzatabiliriz. Mesela hastanın adet görmesini sağlayabiliriz ya da menopozun getirmiş olduğu diğer rahatsızlıklara karşı önlem alabiliriz. Ama hiçbir zaman eskisi gibi yumurtalıkların rezervine bir müdahale yapamayız, hormonlarını düzeltemeyiz. Menopoza girmiş veya erken menopozlu kadınlarda bir gebelik oluşması mümkün değildir ve doğurma ihtimali yoktur. Erken menopoz önceden teşhis edilemez. Bazı hastalıklar (özellikle romatizmal hastalıklar ve guatr gibi) erken menopozu tetikleyebiliyor. Bu rahatsızlıklar düzeltilebilirse hasta erken menopozdan bir süre kurtulabilir.
Diğer Röportajlar
